شعر کلاسیک
چند رباعی از «حکیم عمر خیّام» / بخش 1

1)
برخیز بُتا بیار بهر دل ما
حل کن به جمال خویشتن مشکل ما
یک کوزه شراب تا به هم نوش کنیم
زان پیش که کوزهها کنند از گِل ما
ص12
2)
چون عُهده نمیشود کسی فردا را
حالی خوش دار این دل پر سودا را
می نوش به ماهتاب ای ماه که ماه
بسیار بتابد و نیابد ما را
ص12
3)
قرآن که مِهین کلام خوانند آن را
گهگاه و نه بر دوام خوانند آن را
بر گِرد پیاله آیتی هست مقیم
کاندر همه جا مُدام* خوانند آن را
ص 12
*مُدام: پیوسته، همواره؛ به معنای شراب نیز هست.
4)
گر مِی نخوری طعنه مزن مستان را
بنیاد مکُن تو حیله و دَستان* را
تو غرّه بدان مشو که مِی مینخوری
صد لقمه خوری که مِی غلام است آن را
ص13
*دستان: حیله، مکر، فریب
5)
هرچند که رنگ و بوی زیباست مرا
چون لاله رخ و چو سرو بالاست مرا
معلوم نشد که در طربخانۀ خاک
نقّاش ازل بهر چه آراست مرا
ص 13
6)
ماییم و مِی و مطرب و این کنج خراب
جان و دل و جام و جامه پر دُرد شراب
فارغ ز امید رحمت و بیمِ عذاب
آزاد ز خاک و باد و از آتش و آب
ص 13
7)
آن قصر که جمشید* در او جام گرفت
آهو بچه کرد و روبه آرام گرفت
بهرام که گور میگرفتی همه عمر
دیدی که چگونه گور بهرام گرفت
ص 14
*جمشید: از پادشاهان پیشدادی است که گویند جامی داشت که در آن همهجا را میدید (گیتینما) در داستان بیژن و منیژه شاهنامه به این جام اشاره شده است و البته به کیخسرو نسبت داده شده است.
8)
ابر آمد و باز بر سر سبزه گریست
بیبادۀ گلرنگ نمیباید زیست
این سبزه که امروز تماشاگه ماست
تا سبزۀ خاک ما تماشاگه کیست
ص 14
9)
اکنون که گُل سعادتت پُر بار است
دست تو ز جام می چرا بیکار است؟
مِی خور که زمانه دشمنی غَدّار* است
دریافتن روز چنین دشوار است
ص 14
*غدّار: بیوفا، پیمانشکن
10)
امروز تو را دسترس فردا نیست
و اندیشۀ فردات به جز سودا نیست
ضایع مکن این دَم ار دلت شیدا نیست
کاین باقی عمر را بها پیدا نیست*
ص 15
*باقیماندۀ عمر آنقدر گرانقیمت است که نمیشود قیمتی برای آن مشخص کرد.
11)
ای آمده از عالم روحانی تَفت*
حیران شده در پنج و چهار و شش و هفت*
میخور چو ندانی از کجا آمدهای
خوش باش، ندانی به کجا خواهی رفت
ص 15
*تَفت: سریع
*منظور پنج حس، چهار عنصر، شش جهت و هفت سیاره است.
12)
ای چرخ فلک! خرابی از کینۀ توست
بیدادگری شیوۀ دیرینۀ توست
ای خاک! اگر سینۀ تو بشکافند
بس گوهر قیمتی که در سینۀ توست
ص 15
منبع
رباعیات خیام
بر اساس نسخۀ محمد علی فروغی و قاسم غنی
موسسۀ کتاب همراه
چاپ سوم
مطالب مرتبط
-
لذتِ کتاببازی1 ماه پیش
نامهات رسید، دختر!
-
شعر جهان4 هفته پیش
شعری از پابلو نرودا برای «معصومه کریمی»
-
تحلیل داستان و نمایشنامه4 هفته پیش
نگاهی به رمان «بچهآهو» اثر ماگدا سابو
-
موسیقی بی کلام1 ماه پیش
ما هیچ، ما نگاه…
-
موسیقی بی کلام2 هفته پیش
«نازنینِ ناتمام» اثر مزدافر مؤمنی
-
تحلیل نقاشی4 هفته پیش
نگاهی به چند نقاشی پل سزان
-
به وقتِ شنیدنِ شعر1 ماه پیش
«ارغوان» شعر و صدا: هوشنگ ابتهاج
-
موسیقی بی کلام2 هفته پیش
نرم نرمک میرسد اینک بهار…